Meri Tek Demir
Doğum Günü Vesilesiyle Yesayan Edebiyatına Yeniden Bakmak
Yesayan’ı yeni bir bakış açısıyla anlayabilmek için eserlerini kadın meselelerine dair görüşleri üzerinden değerlendirmenin yanında, Yesayan’ın İstanbul’dan kavara uzanan tanıklıkları ve bu tanıklıkların bireysel ve toplumsal yansımalarının tarihsel, sosyal ve kültürel açıdan değerlendirilmesinin önemini hatırlamak gerekli.
Ermeni Feminizmi İçin Bir Özür
Her 8 Mart’ta Osmanlı Ermeni kadın hareketi üzerine çeşitli etkinlikler düzenlenmekte. Yıllar içinde de yine bu yazarlar hakkında hatırı sayılır sayıda kitaplar, köşe yazıları yayınlandı. Ancak üzülerek ve özrün ilk sebebi olarak ifade etme ihtiyacı duyuyorum ki, bu yazarların edebi üretimleri hayat hikayelerinin gölgesinde bırakıldı. Bununla birlikte İstanbul dışında kalan kadınların 1915 öncesi ve sonrası yaşamları ve mücadeleleri hiç olmamış gibi, Düsap’ı takip eden kadın yazar ve entelektüellerin yaşam ve faaliyetleri üzerinden kalıplaşmış bir feminizm söylemi baskınlaştırıldı; halbuki uzun uzadıya sayamayacağım listede sadece Hagop Mıntsuri’nin kısa hikayelerinden bile kavardaki kadınların mücadeleci yaşamlarına dair pek çok çıkarım yapılabilir.
Wasafiri’nin Armenia(n)s:Elevation Sayısı Üzerine Düşünceler II: Yaşayan Bir Edebiyata Sahip Olduğumuzu Fark Etmek
Aklımıza şu soru geliyor: Ermenice dili ve Ermeni edebiyatı yalnızca nostaljik midir ve geçmişe ait olmaya mahkum mudur? Batı Ermenicesinin bugünkü edebi temsili suskunluk ve travmadan öteye gidemez mi? Veya Batı Ermenicesinin ve kökenlerin önemi Batıdan gelen keşifle mi değer kazanır ki bu da bir çeşit oryantalizm değil midir?
‘Unufak’: Yersizleşen hayatlar, parçalanmış anlatılar
Rober Koptaş, roman yazarlığına ilk adımını attığı ‘Unufak’la 20. yüzyıl Ermeni toplumunun deneyimlediği acılara ve yıkıcı toplumsal olaylara üç kuşak üzerinden kurguladığı bir hikâyeyle dokunmaya çalışıyor.
Kumkapı’nın balıkçıları ve merametçi kadınları
Kumkapı’da, eski balıkçılar mahallesinde çekilmiş karelerin ‘Kumkapı Balıkçıları’ başlığı altında bir seçki olarak sergilenmesine, Ara Güler’in 1952 yılında, henüz genç bir foto muhabiriyken hazırladığı, Jamanak gazetesinde yayımlanan ‘Kumkapı Ermeni Balıkçılarıyla Birlikte’ başlıklı yazı dizisi ilham olmuş. Sergide, imzası niteliğinde olan ünlü fotoğrafların yanı sıra daha az bilinen kareler de bulunuyor. Âdeta imza hâline gelmiş, kimi zaman toplu hâlde, kimi zaman tek başına kadraja girmiş balıkçıların ve merametçilerin fotoğraflarında, hemen gözümüze çarpan kadınlar da var; en çok dikkat çeken de, Merametçi Saten Hanım.
Ariel Djanikian ve ‘Altın Arayanlar’ üzerine
Uzun bir araştırma ve yazım sürecinin ürünü olarak ortaya çıkan ‘The Prospectors’ romanındaki tarihsel çerçeve, baba tarafından Ermeni olan Djanikian’ın Amerikalı annesinin aile geçmişine dayanıyormuş. Djanikian romanı yazarken eski, yeni ve özellikle Klondike bölgesine dair unutulmuş kaynakları incelemiş ve edindiği bilgilerle, resmî tarih ile kişisel tarihten kesitleri birleştiren bu hikâyeyi kurgulamış.
‘Yaratıcı dans’la köklere dönüş
Lerna Babikyan’ın üretimlerinde bulacağımız kültürel köklerin yansımaları, elbette, Gomidas Vartabed örneğinden ibaret değil. Birkaç yıl önce Berlin’de imza attığı ‘Ermenice Harflerle Dans’ adlı projesiyle köklerine dönüş hikâyesini belki de en başından, bir alfabe üzerinden ele alıyor. Harflere bedensel hareketlilikle hayat vermesi, özgün bir sanatsal bir yolculukta keşfetmenin ve öğretmenin çok iyi bir örneği.
Meri Tek Demir Radyo Agos'ta
Kolektifimizden Meri Tek Demir Radyo Agos'ta Hamasdeğ'in edebiyatı hakkında konuştu.
Yazan kadınlar ve yaz(ama)dıkları: ‘Servi Nine ve Üç Güzeller’
Romanın odağında yer alan; hayatı taşranın kısıtlı dünyasını aşıp büyük şehrin karmaşası içinde şekillenen ve tüm bu olayların içinde yaratıcılığını ve kalemini bir servi ağacını kurtarmak için siper hâline getiren bir kadın karakter olarak Suna, yok oluşa karşı direnişi temsil ediyor. ‘Servi Nine ve Üç Güzeller’in Ermeni bir kadının kaleminden çıkmış olması, okurda, romanda Ermeni kültürü hakkında bir şeyler görme beklentisi uyandırabilir. Doğrusu, aynı topluma mensup olduğumuz için bu merak ve beklenti bende de oluşmuştu...