Lerna Babikyan
Դաշտը. պարով կենդանացած ուսման կենսոլորտ
Փոքր տարիքէ, մենք ենթարկուեցանք կրթութեան մը, որ միատեսակ գիտութիւն ջամբեց, հեռացուց մեզ մեր ներքին դաշտերէն եւ արգիլեց մեզի մեր ռիթմը եւ պահանջները լսելէ՝ միաժամանակ մեզ հեռացնելով ստեղծականութենէ եւ քննական մտածողութենէ
Նոր կեանքի մէջ ամբողջականութեան ձգտումով. սահմաններ եւ նուրբ գիծեր
Ժամանակի ընթացքին, երբ մարդիկ գաղթեցին կամ տեղափոխուեցան եւ իրենց սնուցած հողերէն հեռացան, որոշ ծէսեր անհետացան, ուրիշներ ալ ձեւափոխուեցան, իսկ անհատի՝ իր մարմինին եւ շրջապատին հետ յարաբերելու ձեւը փոխուեցաւ։ Այս փոխակերպումներուն եւ կորուստներուն արձագանգները նաեւ հասարակական կեանքին մէջ արտայայտուեցան։ Գաղութատիրական-դրամատիրական կարգը, որ կ՚ոչնչացնէ արդէն իսկ գոյութիւն ունեցողը ու կը պարտադրէ իր սեփական համակարգն ու գոյութեան հայրիշխանական վիճակը, տարածք մը կը ստեղծէ տնտեսութեան ու մշակոյթին մէջ իր սեփական գոյութեան համար՝ մէկ խօսքով, կեանքի բոլոր ոլորտներուն մէջ՝ եւ միայն այն անհատներու եւ գործելակերպերու համար, որոնց գաղութատէրը կը համաձայնի։
Անտեսանելի ըլլալու ապահովութիւնը
Հօրենական մեծհայրս՝ Ստեփանը, 1915-էն պրծած է Թոքաթ-Էրպայէն՝ փախչելով կնոջական հագուստներով եւ դէմքը ցեխածածկ՝ քանի մը կին ազգականներու եւ դրացիներու օգնութեամբ եւ աղօթքով։ Ան այդպէս փախած է, որպէսզի անտեսանելի մնայ. «մի՛ տանիք զայն, ան տգեղ է» խօսքերը ազատած են զինք՝ դարձնելով վեց զաւակներով ընտանիքի միակ փրկուողը, 7 տարեկանին։ Մօրենական մեծհայրս՝ Սարգիսը, ծնած է Սինոպ-Կերզէ, զամբիւղագործութեամբ եւ գիւղատնտեսութեամբ զբաղող ընտանիքի մը մէջ։ Փոքրուց հայերէն չէ սորված ու մեծցած է ինքնութիւնը թագցնելու նշանակութիւնը կարեւորուած գտնելով։ Երբ երբեմն իր յուշերուն մասին կը հարցնէի, անմիջապէս չէր պատասխաներ, յետոյ կամաց-կամաց կը յիշէր իր գիւղի բնութեան գեղեցկութիւնը եւ վերջապէս կը սկսէր խօսիլ տհաճ յուշերուն մասին։
Ուրուական մարմիններ հողին կը վերամիանան
Շատոնց դադրած եմ Թուրքիոյ անկախ պարարուեստի ոլորտին տափակ ու մունջ միջավայրին գործերուն հետեւիլ։ Միջավայրը խորքին մէջ 2010 թուականէն ի վեր սկսած է աստիճանաբար անյայտանալ։ Եւ այս հազուադէպօրէն ցուցադրուող գործերը յաճախ հեռու են քաղաքականութենէն, պարարուեստի մէջ նորութիւններ բերելէն եւ կամ կը ցուցադրուին սուղ ծախուած տոմսակով, բազմաթիւ հովանաւորներ ունեցող արուեստի փառատօններու մէջ՝ Արեւմուտքին համար դասական ոճի ներկայացումներով։